Ο ελεύθερος χρόνος του εφήβου

Το άρθρο αυτό είναι περίληψη εισήγησης με θέμα Ο ελεύθερος χρόνος του εφήβου και ο παιδίατρος, σε συζήτηση στρογγυλής τραπέζης στο 10ο Παγκόσμιο Συνέδριο του Διεθνούς Κολλεγίου Παιδιατρικής και Φροντίδας του Παιδιού, που έγινε το 1996 στην Αθήνα, με θέμα Εφηβική Ιατρική.

 Ο παιδίατρος αντιμετωπίζει επιδράσεις του ελεύθερου χρόνου και των δραστηριοτήτων του στην υγεία και ανάπτυξη των εφήβων και μπορεί να βοηθήσει στην πρόληψη και θεραπεία τους.

Προβληματίζεται με τον έφηβο που εξαναγκάζεται σε εξαντλητική εξωσχολική εκπαιδευτική εργασία σε βάρος άλλων βασικών αναγκών (συμμετοχή σε ομάδες συνομηλίκων και έξοδοι, σωματική άσκηση, φροντίδα της υγείας, ιατρική παρακολούθηση, εμβολιασμοί κλπ.) ή αυτόν που ακινητοποιείται μπροστά στην τηλεόραση (Σημ. σήμερα να προσθέσουμε το κομπιούτερ). Εκείνον που «σκοτώνοντας» την ώρα του φθείρει την υγεία του ή χάνει ακόμα και τη ζωή του.

Οι περισσότεροι κίνδυνοι που απειλούν τον έφηβο (ατυχήματα, σεξουαλική κακοποίηση, σεξουαλικώς μεταδιδόμενα νοσήματα, κάπνισμα, χρήση οινοπνεύματος και άλλων ουσιών, διαιτητικές διαταραχές κλπ), δρουν κυρίως κατά τον ελεύθερο χρόνο και επίσης κατά τη διάρκειά του εκδηλώνονται καταστροφικές συμπεριφορές.

Σήμερα ο ελεύθερος χρόνος διευρύνεται και αποκτά κυριαρχική σημασία ιδιαίτερα για τους νέους, που θα πρέπει να προετοιμάζονται κατάλληλα από την εφηβική ηλικία.

Αυτόνομο φαινόμενο με δικές του λειτουργίες (ανάπαυση, αναψυχή, ανάπτυξη της προσωπικότητας), ο ελεύθερος χρόνος αντιμετωπίζεται αρνητικά από μια κοινωνία που κηρύττει την ηθική της εργασίας, ενώ η ίδια αφαιρεί απ’αυτήν κάθε ανθρώπινη διάσταση και αντί για ουσιαστική παιδεία οδηγεί σε «πτυχιοθηρία».

Ο ελεύθερος χρόνος και οι δραστηριότητές του δεν αποτελούν αποκλειστική επιλογή του εφήβου. Καθορίζονται από την επικρατούσα νοοτροπία και υπακούουν στους νόμους της αγοράς.

Ο Έλληνας έφηβος δεν διαθέτει αρκετό ελεύθερο χρόνο, ούτε χρησιμοποιεί εκείνον που έχει εποικοδομητικά. Ας δούμε με περισσότερη προσοχή τον ελεύθερο χρόνο του, το περιεχόμενο και τον προσανατολισμό του.

Δρ Κ. Παναγόπουλος, παιδίατρος, ιδρυτικό μέλος της Ελληνικής Εταιρείας Εφηβικής Ιατρικής, μέλος της Οργανωτικής επιτροπής και Γραμματέας επιστημονικού προγράμματος του Συνεδρίου.

Στη συζήτηση, με θέμα Εκπαίδευση, ελεύθερος χρόνος και υγεία του εφήβου και συντονιστή τον Καθηγητή Παιδαγωγικής & Δ/ντή Τομέα Επιστημών Αγωγής του Πανεπιστημίου Αθηνών Α. Παππά, μετείχαν σαν εισηγητές και οι  Α. Τσιπλητάρης, Επίκουρος Καθηγητής Ψυχοκοινωνιολογίας της Εκπαίδευσης του Πανεπιστημίου Αθηνών (Εκπαίδευση και ελεύθερος χρόνος του εφήβου, μια ψυχοκοινωνική προσέγγιση) και Χ. Καραμπέτσος, παιδοψυχίατρος (Επιθυμία της γνώσης και καταναγκασμός της επανάληψης).